Eureka ท่องโลกวิทยาการ EP. 10: เปิดโลกโบราณโลหะวิทยา กับ รศ.สุรพล นาถะพินธุ (ตอนที่ 1)

Eurekaท่องโลกวิทยาการ ตอนนี้จะพาทุกท่านท่องโลก 'โบราณโลหะวิทยา' (Archaeometallurgy) ผ่านมุมมองและประสบการณ์อันยาวนานของ รองศาสตราจารย์ สุรพล นาถะพินธุ นักโบราณโลหะวิทยาแถวหน้าของเมืองไทยและอดีตคณบดีคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้เริ่มต้นเส้นทางสายนี้จากความช่างสังเกตในวัยเยาว์ เมื่อครั้งไปทัศนศึกษาที่แหล่งโบราณคดีดอนตาเพชรขณะที่กำลังศึกษาอยู่ในชั้นปีที่ 3 ความสงสัยที่ว่าคนในอดีตสร้างสรรค์เครื่องมือเหล็กขึ้นมาได้อย่างไรได้เป็นแรงผลักดันสำคัญที่ทำให้อาจารย์สุรพลมุ่งเน้นงานด้านนี้ และอาจารย์สุรพล ได้ศึกษาต่อในระดับปริญญาโทที่ University of Pennsylvania สหรัฐอเมริกา โดยทำวิทยานิพนธ์เจาะลึกเรื่องสำริดสมัยโบราณในประเทศไทย เนื้อหาในตอนนี้ อาจารย์สุรพลได้ปูพื้นฐานความเข้าใจตั้งแต่ระบบการแบ่งยุคสมัยทางโบราณคดีออกเป็น ยุคหิน ยุคสำริด และยุคเหล็ก ตามแนวคิดของนักวิชาการชาวเดนมาร์กที่ได้รับการยอมรับไปทั่วโลก พร้อมกับเผยให้เห็นพัฒนาการทางเทคโนโลยีที่ซับซ้อนของมนุษย์ โดยเริ่มจากการใช้ทองแดงบริสุทธิ์ พัฒนามาสู่การผสมสารหนูจนเกิดเป็น สำริดชนิดแรก เรียกว่า Arsenical Bronze ก่อนจะก้าวเข้าสู่ยุคการผสมดีบุกและตะกั่ว นอกจากนี้ อาจารย์สุรพลยังพาไปสำรวจเส้นทางการค้าทางทะเลที่เชื่อมโยงกับดินแดน 'ดิลมัน' (Dilmun) แหล่งแลกเปลี่ยนดีบุกที่สำคัญในอดีต พร้อมทำความรู้จักกับแร่ธาตุพื้นฐานอย่าง Malachite, Azurite, Chalcopyrite และ Bornite ที่เป็นต้นกำเนิดของทองแดง นอกจากด้านวัสดุศาสตร์แล้ว อาจารย์สุรพลยังนำเสนอแง่มุมด้านศิลปะและวัฒนธรรมผ่านตัวอย่างโบราณวัตถุจากจีนและบาบิโลน โดยเฉพาะเทคนิคการหล่อแม่พิมพ์แบบหลายชิ้นประกบของจีน ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่สะท้อนถึงขีดความสามารถในการออกแบบขั้นสูงและความเชื่อทางวัฒนธรรมที่ลึกซึ้ง ในส่วนของประเทศไทย รายการจะพาไปสำรวจเหมืองทองแดงโบราณที่สำคัญ เช่น ภูโล้น จังหวัดหนองคาย และย่านเขาวงพระจันทร์ จังหวัดลพบุรี ซึ่งเป็นแหล่งผลิตโลหะขนาดใหญ่ที่เชื่อมโยงกับแหล่งโบราณคดีสำคัญอย่างบ้านโป่งมะนาวและบ้านซับเหว ปิดท้ายด้วยความมหัศจรรย์ของ 'ไก่และสุ่มสำริด' รวมถึง 'ลูกปัด' รูปแบบต่าง ๆ จากแหล่งโบราณคดีดอนตาเพชร  ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงถึงเครือข่ายความเชื่อมโยงทางอารยธรรมระหว่างอินเดีย ไทย เวียดนาม และจีนตอนใต้ที่แน่นแฟ้นเกินกว่าที่เราเคยคาดคิด นี่เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการเดินทางย้อนรอยโบราณโลหะวิทยาเท่านั้น เพราะยังมีเรื่องราวที่น่าตื่นเต้นและทรงคุณค่ารอให้เราไปค้นหาต่อใน เปิดโลกโบราณโลหะวิทยา ตอนที่ 2