Ep 27 - ਭੁੱਲੇ ਵਿਸਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ - Sukh Parmar

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਦਾਦੀਆਂ-ਨਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅੱਜਕਲ ਦੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਗੁਆਚ ਗਏ ਹਨ? ਰੇਡੀਓ ਹਾਂਜੀ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ”ਭੁੱਲੇ ਵਿਸਰੇ ਸ਼ਬਦ” ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਰਮਾਰ ਜੀ ਹਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਾਡੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ 7 ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅਰਥ: ਮੱਕਾਰ (Makkaar): ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ ਜਾਂ ਫ਼ਰੇਬੀ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ’Cunning’ ਤਾਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ’ਮੱਕਾਰ’ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਾਵ ਹੈ, ਉਹ ਲਾਜਵਾਬ ਹੈ। ਮਗਜਾਲੀ (Magjali): ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਬੁਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਮਾਗੀ ਉਲਝਣਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਚਲਾ (Machla): ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਣਜਾਣ ਬਣਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਭਰੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਨੀ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ’ਮਚਲੇਪਣ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਜਮਾ (Majma): ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਜਾਂ ਭੀੜ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ’ਮਜਮੇ’ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਮਖ਼ਮਲ (Makhmal): ਕੋਮਲਤਾ ਅਤੇ ਨਰਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ। ਉਹ ਕੱਪੜਾ ਜੋ ਰੂਹ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦੇਵੇ। ਮਖੇਰਨਾ (Makherna): ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰਨਾ ਜਾਂ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਕਰਨਾ। ਮਗ਼ਜ਼ (Magaz): ਦਿਮਾਗ ਜਾਂ ਬੁੱਧੀ। ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ’ਮਗ਼ਜ਼’ ਖਪਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਈਏ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸਦਾ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੇ।