De Technoloog | BNR

Het verschil tussen ondernemen in de Verenigde Staten en in Europa, wat zijn de mythes en wat is waar? Wat is het cruciale verschil in de mindset van de mens en in de manier van ondernemen? Onze gast werkte jarenlang in Silicon Valley en zag bij Google van binnenuit hoe een van de grootste techbedrijven ter wereld opereert. Toch verkoos hij het Nederlandse ondernemingsklimaat boven Silicon Valley. Zijn successen, maar ook de misstappen en harde lessen uit de VS bepalen hoe hij nu bedrijven helpt groeien en hoe hij zelf nieuwe producten ontwikkelt. Via initiatieven als Wij Blijven en Vliegwiel strijdt Robert Gaal voor een Nederland waarin technologiebedrijven meer ruimte krijgen om te bouwen, te experimenteren en hun stem te laten horen. In deze aflevering praten Ben van der Burg en Mark Beekhuis samen met Robert Gaal over zijn rijke ondernemersverleden, de liefde voor startups, de rol van AI daarin en zijn werk als Angel Investor. Gast Robert Gaal Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

De voedselketen wordt complexer, met internationale risico’s en hoge verwachtingen van de consument. Met behulp van kunstmatige intelligentie kan specifieke data worden verzameld, zelfs zo gedetailleerd als een menselijke vingerafdruk. Dit soort nieuwe mogelijkheden drukken een stempel op de toekomst van voedselveiligheid. Nu speelt AI achter de schermen al een belangrijke rol in dit proces. Maar hoe train je AI op iets zo cruciaals als de veiligheid van voedsel? Wat is 'veilig' voedsel überhaupt? En hoe weet je vervolgens zeker dat een AI-model niet hallucineert? Wat deze technologie precies oplevert én welke risico's erbij komen kijken wordt uitgebreid besproken met Bas van der Velden, Hoofd Data Science & Artificial Intelligence bij Wageningen Food Safety Research. Wat kan er al, wat absoluut nog niet, en wat komt er sneller dan we denken? Je hoort het in deze aflevering met Ben van der Burg en Mark Beekhuis. Gast Bas van der Velden Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Welke online content is echt? En waar moet je op letten? Het zijn belangrijke vragen die we ons steeds vaker moeten stellen. De razend snelle opkomst en verdere ontwikkeling van AI maakt het steeds moeilijker om echt van nep te kunnen onderscheiden. Tegelijkertijd biedt AI óók het antwoord. Het is één van de onderwerpen waar AI researcher Henk van Ess zich hard voor maakt, met zelf ontworpen AI tools die essentieel worden nu AI steeds slimmer wordt. Zijn advies en tools helpen onder andere journalisten en onderzoekers om slimmer te zoeken en misinformatie te herkennen. Want veel AI modellen schieten hierin vaak te kort, zoals het populaire ChatGPT. Wat gebeurt er nu eigenlijk onder de motorkap van een AI tool? Hoe schrijf je de beste prompt? Of kan je beter AI zelf de prompt laten schrijven? In deze aflevering geeft Henk van Ess in gesprek met Ben van der Burg en Mark Beekhuis een inkijkje in hoe AI tools werken, waar het vaak misgaat en wat je nog kan leren om AI veel slimmer te gebruiken. Gast Henk van Ess Links https://www.digitaldigging.org/ https://gijn.org/ https://imagewhisperer.org/ https://www.searchwhisperer.ai/ Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

De enorme hack bij laboratorium Clinical Diagnostics in de zomer 2025 zorgde voor bijna een miljoen gedupeerden. Persoonsgegevens zoals burgerservicenummers en adressen, medische uitslagen van Bevolkingsonderzoek Nederland en zelfs adressen van blijf-van-mijn-lijfhuizen werden gestolen. Het lijkt erop dat al die gevoelige informatie op één database stond, waardoor deze enorme hoeveelheid data in een keer te vinden viel. Het is een van de gevoelige punten in dit verhaal, want waarom zijn al die persoonlijke gegevens nog steeds aan elkaar gekoppeld? En waarom staat de gevoelige data van Bevolkingsonderzoek Nederland überhaupt op de database van Clinical Diagnostics, waar de beveiliging niet op orde blijkt te zijn? Het is immers niet meer de vraag óf je gehackt wordt, maar wanneer. De gevolgen van de hack bij Clinical Diagnostics gaan een stuk verder dan enkel het verkopen van mensen hun gebruikersnaam en wachtwoord. De verantwoordelijke Russische Nova Ransomwaregroep focust zich in eerste instantie puur op waar ze binnen kunnen komen. Pas toen de gestolen data een paar dagen op internet stond, bleek pas wat voor waardevols zij in handen hadden. De media reageerde, en de prijzen bij Nova gingen omhoog. Ben van der Burg en Mark Beekhuis nemen de de hack bij Clinical Diagnostics van begin tot nu onder de loep, met cybersecurity specialist Chantal Stekelenburg. Gast Chantal Stekelenburg Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de technologie van de Amsterdamse scale-up LUMICKS wordt in kaart gebracht hoe DNA zich gedraagt en hoe immuuncellen kankercellen kunnen aanvallen. Deze technologie kan namelijk voorspellen hoe effectief celtherapieën zullen zijn. En dat betekent revolutionaire nieuwe therapieën tegen kanker. Met de technologie van LUMICKS kan een enkel DNA-molecuul worden vastgepakt en realtime gefilmd worden wat er op dat DNA gebeurt. Biologen en farmaceutische bedrijven kunnen hierdoor begrijpen hoe leven werkt op deze schaal. Zo kunnen medicijnen ontwikkeld worden die hier specifiek op inwerken. Hoe werkt deze technologie precies? Wat zijn de mogelijkheden en waar zitten de moeilijkste uitdagingen? In deze aflevering van De Technoloog gaan Ben van der Burg en Mark Beekhuis in gesprek met medeoprichter van LUMICKS Gerrit Sitters. Gast Gerrit Sitters Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Amerikaanse softwarebedrijf Palantir staat al jaren bekend om hun geheimzinnige imago. Ze omarmen het, maar tegelijkertijd werkt het ze ook tegen. Als de pleuris ergens uitbreekt, zijn ze erbij. Palantir gelooft heilig in hun missie: het westen helpen en de wereld redden. Eigenlijk betekent het vooral: hoe meer data ze kunnen verzamelen, hoe meer de waarde van Palantir stijgt. De afgelopen jaren verviervoudigde de beurswaarde. Palantir profiteert van het presidentschap van Donald Trump en is al jarenlang een loyale bondgenoot van de Amerikaanse overheid. Stijn Bronzwaer kreeg een exclusief inkijkje bij Palantir in London. Door hun eigen verhaal te vertellen, hoopt het bedrijf iets te doen aan hun slechte reputatie. Welke argumenten geeft Palantir zelf voor de discutabele keuzes die ze maken? Luister het hele verhaal van NRC-journalist Stijn Bronzwaer met Ben van der Burg en Daniël Mol. Gast Stijn Bronzwaer Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veilig omgaan met je persoonlijke gegevens online wordt steeds belangrijker, zeker nu de regels door de nieuwe eIDAS wet gaan veranderen. Daardoor moeten verschillende digitale ID-wallets op de markt breed geaccepteerd worden. Het is een belangrijke stap naar het veilig kunnen opslaan en delen van je persoonlijke gegevens. Eind 2026 moet daarom elke lidstaat van de Europese Unie ten minste één digitale ID-wallet beschikbaar stellen. Het jaar daarna moeten dit soort wallets verplicht geaccepteerd worden in Europa. Uiteindelijk moet het zorgen voor meer overzicht in een situatie waarin tientallen verschillende digitale ID-wallets bestaan. Eén van de partijen die dat ook probeert is Ver.ID. Het bedrijf implementeert al die verschillende ID-wallets, waardoor een gemeente of een bank via Ver.ID toegang heeft tot al die wallets. In dit soort digitale ID-wallets kan iemand meer informatie stoppen dan alleen een identiteitsbewijs of rijbewijs. Iemand zou alle informatie uit ‘mijn overheid’ in de digitale portemonnee kwijt kunnen, inclusief zaken als diploma of BKR-registratie. Het hele verhaal hoor je van Thomas Jan Geelen van Ver.ID. in gesprek met Ben van der Burg en Daniël Mol in deze aflevering van De Technoloog. Gast Thomas Jan Geelen Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

De creatieve wereld staat op zijn kop nu kunstmatige intelligentie niet langer alleen een hulpmiddel is, maar een volwaardige partner in het ontwerpproces. Bij Accenture Song, de creatieve- en marketingdivisie van Accenture, komen technologie, data en verbeelding samen in een poging merken menselijk te houden in een digitale storm. Maar waar eindigt de menselijke creativiteit en waar begint die van de machine? In deze aflevering duiken we in de wereld van Accenture Song: Hoe AI de manier van werken verandert, wat het oplevert, en welke spanningen dat met zich meebrengt. We praten over datawetenschappers die samenwerken met creatief strategen en over de vraag hoe je nog onderscheidend blijft als iedereen dezelfde modellen gebruikt. Accenture Song wil bewijzen dat technologie niet per se leidt tot middelmatigheid, maar tot nieuwe vormen van verbeelding. Onderzoek bevestigt dat de personalisatieslag die AI kan waarmaken, ook zorgt voor een stijgende conversie. Toch is er ook twijfel, humor en zelfreflectie. Want hoe houd je creativiteit authentiek in een tijdperk van oneindige automatisering? Deze aflevering zoekt naar het antwoord tussen mens en machine, en misschien ook een beetje tussen hoop en hype. In deze aflevering praten Ben van der Burg en Daniël Mol met Patritia Pahladsingh, CEO en Managing Director bij Accenture Song Nederland. Gast Patritia Pahladsingh Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Team Liquid is een van de grootste en meest professionele esportsorganisaties ter wereld. Wat ooit begon als een fancommunity rond het strategiespel StarCraft , groeide onder leiding van oprichter en co-CEO Victor Goossens uit tot een internationaal bedrijf met teams in tientallen games, miljoenen fans en een Europees hoofdkantoor. We duiken in de ontwikkeling van esports en hoe het uitgroeide tot een volwassen industrie. Hoe balanceert Team Liquid tussen sportieve prestaties en commerciële belangen? Hoe bepaal je waar je in investeert? En hoe ga je om met de grillige dynamiek van sponsors, games en toernooien? Ook bespreken we de economische realiteit achter de schermen: de nasleep van de coronapiek, de afkoeling van de markt en de toenemende rol van investeerders en staten zoals Saudi-Arabië in het wereldwijde esports-ecosysteem. Ben van der Burg en Daniël Mol praten in deze aflevering met Victor Goossens, oprichter en co-CEO van Team Liquid. Gast Victor Goossens Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

De techsector is de afgelopen twee jaar een stuk luidruchtiger geworden in Nederland. Deze vooruitgang werpt langzaam zijn vruchten af, en toch vloeit er nog veel te veel investeringsgeld over de Europese grenzen, samen met veel knappe koppen die worden verleid in het buitenland te gaan werken. In deze aflevering zoomen we in op de verbeterpunten en de uitdagingen in de wereld van start-ups in de techsector. Want hoe kunnen we onze investeringscultuur zodanig veranderen dat we van Nederlandse en Europese start-ups succesvolle scale-ups kunnen maken? In deze aflevering wordt uiteen gezet wat er moet veranderen aan de huidige situatie om verschil te kunnen maken. Alleen dan kan Europa zich écht op de kaart zetten in de wereld van Tech. Mark Beekhuis en Daniël Mol hebben Eline van Beest te gast, zij is onder andere investeerder en bestuurslid van Yes! Delft, een non-profit Tech Startup Incubator. Gast Eline van Beest Video Youtube Hosts Mark Beekhuis & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zoeken op internet is ingrijpend aan het veranderen. Waar Google jarenlang de poortwachter was, geven steeds meer gebruikers hun vraag direct in bij een chatbot. Het antwoord verschijnt in de chatbalk, zonder dat er nog een klik naar een website volgt. Voor uitgevers en makers van content betekent dit minder verkeer en daarmee ook minder advertentie-inkomsten. Het hele fundament van het internet – waarin publicaties hun bestaan kunnen bekostigen door bezoekers en advertenties – begint daardoor te wankelen. Als er geen prikkel meer is om content te maken, komt het verdienmodel van het open web onder druk te staan. Daarom zoeken bedrijven naar alternatieven. Cloudflare experimenteert met een systeem waarin AI-bedrijven betalen voor het indexeren van content, “pay per crawl”. Ook in Nederland worden afspraken gemaakt tussen GPT-NL en uitgevers om tot nieuwe vormen van compensatie te komen. ProRata.ai, waar Annelies Jansen Chief Business Officer is, kiest voor een andere benadering: de inzet van eigen AI-technologie om juist de menselijke creativiteit te beschermen en er tegelijkertijd inkomsten mee te genereren. Met het product Gist Answers kunnen uitgevers AI-zoekopdrachten direct op hun websites insluiten. Bezoekers krijgen antwoorden en samenvattingen die uitsluitend zijn gebaseerd op hun eigen content of die van een netwerk van honderden aangesloten uitgevers. Daarbij wordt bronvermelding gegarandeerd en worden advertentie-inkomsten gedeeld. ProRata.ai haalde begin september 40 miljoen dollar op om dit model verder uit te bouwen en te voorkomen dat uitgevers zelf in juridische gevechten met AI-bedrijven verstrikt raken. De inzet is groot: kan zo’n model werkelijk toekomstbestendig blijken, zeker nu het zoekgedrag fundamenteel verandert? Hoe zorg je ervoor dat uitgevers eerlijk worden beloond en dat ook zelfstandige makers niet buiten de boot vallen? En hoe verhouden initiatieven als ProRata’s attributieplatform zich tot andere experimenten zoals dat van Cloudflare? De kernvraag blijft hoe we het businessmodel van het internet kunnen redden, nu AI-technologie de rol van zoekmachines en advertentiesystemen opnieuw definieert. Gast Annelies Jansen Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe pakt de Nederlandse politie cybercriminelen aan? Sinds 2024 ligt de verantwoordelijkheid voor High Tech Crime en Cybercrime bij Stan Duijf , Head of Operations van de National Investigations and Special Operations (NIS), en deze week te gast in De Technoloog. Een bewuste keuze: waar beleid en operatie vroeger gescheiden waren, is er nu één aanspreekpunt met volledig overzicht. Dat maakt het eenvoudiger om keuzes te maken over capaciteit, budget en samenwerking en die direct te vertalen naar de praktijk. De NIS voert nationaal en internationaal onderzoek naar zware criminaliteit. Van drugshandel en financiële misdaad tot hightech criminaliteit en undercoveroperaties. Ook de arrestatieteams vallen onder de eenheid. Het domein van High Tech Crime groeit snel. Het gaat om cybercriminaliteit, criminele communicatie, activiteiten op het darkweb en de bestrijding van online kinderporno. In onderzoeken blijkt bovendien steeds vaker dat statelijke actoren en criminelen door elkaar heen lopen. Soms werken zij bewust samen, soms zijn criminelen zich niet eens bewust met wie zij zaken doen. Volgens Stan is internationale samenwerking cruciaal. Elk onderzoek heeft een grensoverschrijdende component, en er is vrijwel dagelijks overleg met partners in de VS, Duitsland, Engeland, Australië en Frankrijk. Succes hangt af van vertrouwen, zegt hij, en dat vraagt voortdurend onderhoud. Ook de wereld van crypto speelt een grote rol. Criminelen maken er intensief gebruik van en de politie ziet dit domein als een belangrijk terrein om op te schalen. Vorig jaar werd er al voor 42 miljoen dollar aan cryptovaluta in beslag genomen. De strategie van de politie is erop gericht cybercrime te verweven met het dagelijkse politiewerk. Dat betekent meer datagedreven werken, nauwer samenwerken met bedrijven en buitenlandse diensten en het verder uitbouwen van interventies. Daarbij moet de politie ook inspelen op nieuwe ontwikkelingen zoals AI. Data scientists analyseren de mogelijkheden en kennis wordt internationaal gedeeld, zodat men kan anticiperen op trends voordat die breed zichtbaar zijn. Toch blijft de balans met privacy essentieel. Alle technische middelen moeten binnen wettelijke kaders blijven en worden getoetst door het Openbaar Ministerie. Stan benadrukt dat de aanpak van cybercrime in de kern verschilt van traditioneel politiewerk. Het is minder lokaal, minder tastbaar en vraagt om een fundamenteel andere manier van organiseren. Gast Stan Duijf Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor Thomas Wolf is het vanzelfsprekend dat iedereen kan bijdragen aan de huidige AI-revolutie. Met Hugging Face heeft hij een platform gecreëerd waar AI-modellen en datasets breed toegankelijk zijn, waar iedereen die wil mee kan denken, verder kan bouwen en eigen AI-tools kan ontwikkelen. Als je het mede-oprichter en Chief Science Officer Thomas Wolf vraagt is de toekomst open source. Daarom moet ook de jeugd enthousiast worden gemaakt. En dat kan niet vroeg genoeg beginnen, nu de ontwikkelingen op het gebied van AI sneller gaan dan we kunnen bijhouden. Thomas Wolf is daarom één van de initiatiefnemers van de AI Vibecoding Hackathon voor kinderen tussen de 8 en 13 jaar. Kennismaken met de technologie en vooral ook de mogelijkheden ervan is een belangrijke skill voor de volgende generatie. AI gaat nu eenmaal een nóg grotere rol spelen in hun toekomst. Zo wordt ook robotica een van de breakthroughs de komende jaren. We zullen steeds meer te maken krijgen met robots in ons leven dan nu nog het geval is. En dus zet Hugging Face daarop in, mede door de overname van Pollen Robotics. Nu ze de juiste hardware in handen hebben, hopen ze de komende jaren robotica óók toegankelijk te maken voor het middensegment, zodat deze bedrijven hierop verder kunnen bouwen voor de toekomst. Gast Thomas Wolf Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

De AI-Act is het hoogst haalbare wat Europa had kunnen bereiken op het gebied van wet- en regelgeving. De AI-Act moest vooral zorgen wegnemen, maar volgens IT-advocaat Geert Jan Koning dient het meer als ‘voorlichting’ dan ‘voorbehoedsmiddel’. Meer zit er gewoon niet in. En dat is ook logisch. Als je kijkt naar landen als China en de Verenigde Staten doen zij het heel anders, veel pragmatischer. Europa is meer bezig met het voorkomen van schade in de toekomst. Als groot samenwerkingsverband moesten we ook wel inzetten op een uitgebreide AI-act. De Europese Unie bestaat nu eenmaal uit meerdere landen bij elkaar, die door middel van onderhandelingen uiteindelijk op uitgebreide wetten uitkomen. Geert Jan Koning neemt je stap voor stap mee door de AI-Act, legt uit wat we er in de praktijk daadwerkelijk aan hebben maar laat tegelijkertijd ook de gebreken ervan zien. Want hoe maak je beleid op iets wat eigenlijk niet te 'grijpen' valt? Gast Geert Jan Koning Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ze werd twee keer verkozen tot 'Meest Digibewuste Tweede Kamerlid’, Barbara Kathmann. Toch staat ze opvallend laag op de concept-kandidatenlijst van GroenLinks-PvdA: plek 32. De verontwaardiging was groot, want digitalisering stond nu toch eindelijk prominent op het takenlijstje? Volgens Kathmann valt dat vies tegen en staan we wat dat betreft op een kantelpunt. Het gaat zelfs zo ver, dat digitale expertise in Den Haag haast politieke zelfmoord betekent. Kamerleden laten hun digitale dossiers vallen om zich te richten op populairdere thema’s. Ook Kathmann herkent dat. Het zou zelfs zo ver gaan, dat onze staatssecretaris van Digitale Zaken niet eens geld en mandaat heeft om écht een verschil te kunnen maken. De vraag is of een Minister van Digitale Zaken wél verschil zou kunnen maken. Kamerlid Barbara Kathman geeft een kijkje in het digitale welzijn van politiek Den Haag, wat er zoal besproken wordt in de commissie Digitale Zaken en schijnt tot slot haar licht op belangrijke thema's zoals cybersecurity en de macht van Big Tech. Gast Barbara Kathmann Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grote belofte van hersenimplantaten lijkt steeds dichterbij te komen. Wat ooit begon als sciencefiction, komt nu steeds meer in beeld als mogelijke realiteit. De vraag die daarbij op tafel ligt is niet langer óf dit ooit kan, maar wanneer technologie zo ver gevorderd is dat iemand simpelweg aan de beurskoers van Nvidia denkt en die koers vervolgens direct in zijn hoofd ziet verschijnen. Het idee van een brain-to-cloud interface roept niet alleen vragen op over techniek, maar ook over toepassingen, snelheid van leren en de mogelijkheid om kennis van de een direct in de hersenen van de ander over te dragen. Voor wetenschappers die werken aan hersenimplantaten begint het vaak met de medische toepassingen. Kun je blinde mensen weer zicht geven, al is het slechts in contouren? Onderzoekers werkten aanvankelijk met duizend elektrodes, maar de voortgang zit niet alleen in aantallen. De rol van software en interpretatie van signalen is minstens zo groot. De vraag is of verbeteringen in hardware en algoritmes ook echt leiden tot bruikbare resultaten bij patiënten. Daarbij spelen klinische proeven met zowel dieren als mensen een rol. In Europa zijn er inmiddels ook voorbeelden, waaronder de bekende casus van een Spaanse patiënte. Tegelijkertijd krijgt het onderwerp een commerciële kant met startups als Phosphoenix, die werken aan concrete toepassingen. De maatschappelijke discussie wordt gevoed door berichtgeving in de media. Zo verschenen recent artikelen over experimenten waarbij hersensignalen worden gebruikt om spraak te vertalen, de publiciteit rond de eerste patiënt van Neuralink, en de ontwikkelingen in China waar een implantaat van 26 millimeter een patiënt in staat stelt met gedachten te schaken. Ook grote bedrijven als Apple kijken naar toepassingen waarbij apparaten zoals iPads en iPhones via hersensignalen kunnen worden bestuurd. De vraag is telkens of dit diepe invasieve technologie vergt, of dat lichtere vormen ook mogelijk zijn. Daarnaast rijst de vraag of dezelfde technieken die nu worden ingezet voor parkinson ook bruikbaar zijn voor de behandeling van depressie of dwangstoornissen. De hardware zelf varieert van standaardprocessors tot chips die de architectuur van het brein proberen na te bootsen. Onderzoek richt zich daarnaast op niet-invasieve methodes zoals TD-fNIRS, terwijl commerciële partijen als Kernel met eigen oplossingen komen. Toch gaat het niet alleen over techniek. Wanneer hersenen direct met de cloud kunnen worden verbonden, komt de vraag wie eigenaar is van die data en welke ethische grenzen getrokken moeten worden. Het gesprek over hersenimplantaten gaat daarmee over veel meer dan medische innovatie of technologische vooruitgang. Gast Pieter Roelfsema Video Youtube Links Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bellingcat blijft een van de meest besproken onderzoekscollectieven ter wereld. Waar de organisatie in de beginjaren vooral bekend werd door open-sourceonderzoek naar conflicten, is het speelveld inmiddels enorm veranderd. Het onrecht in de wereld is er niet minder op geworden, en ook nepnieuws verspreidt zich sneller dan ooit. Hoe staat Bellingcat er anno 2025 voor en hoe houden de onderzoekers grip op de stroom aan beeld en informatie? In Wired vertelde oprichter Eliot Higgins vorig jaar over de unieke rol van de Bellingcat-community. Die bestaat inmiddels uit duizenden vrijwilligers, verbonden via een actieve Discord-server. Dat brengt nieuwe kansen maar ook uitdagingen: hoe manage je zo’n leger van digitale speurneuzen, verspreid over de hele wereld? De onderzoekers beschikken daarbij over een eigen toolkit, met methoden en software die in de loop der jaren zijn verfijnd. Welke tools leveren in de praktijk de meeste waarde en hoe is de manier van werken veranderd sinds de eerste onderzoeken, ruim tien jaar geleden? Opvallend is dat vrijwel alle grote mediabedrijven inmiddels een OSINT-redactie hebben ingericht. Daarmee is een niche-activiteit doorgedrongen tot de mainstream journalistiek. Wat betekent dat voor de kwaliteit van onderzoek en hoe verhouden de teams van traditionele media zich tot gespecialiseerde organisaties als Bellingcat? Ook overheden en veiligheidsdiensten maken inmiddels volop gebruik van OSINT-methoden. De vraag is in hoeverre hun aanpak verschilt van die van onafhankelijke onderzoekers. In de praktijk richt Bellingcat zich op de belangrijkste brandhaarden in de wereld. Het conflict in Oekraïne speelt daarbij nog altijd een grote rol, net als de escalatie in Gaza. Welke sporen zijn er daar te vinden, en welke nieuwe methoden worden toegepast om feiten boven water te krijgen? Sinds de vorige keer dat Bellingcat te gast was, is er bovendien een technologische revolutie bij gekomen: generatieve AI. Kunstmatige intelligentie levert nieuwe tools om beeld, audio en metadata te analyseren. Maar dezelfde technologie wordt ook ingezet door tegenstanders die misleiding proberen te verspreiden. Hoe betrouwbaar zijn de detectiemethoden en lukt het nog om AI-fakes te onderscheiden van echt materiaal? En als AI steeds beter wordt in online speurwerk, kunnen agents en modellen dan ooit het werk van een OSINT-onderzoeker overnemen? Gast Foeke Postma Video Youtube Links Hosts Ben van der Burg & Felienne Hermans Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Technoloog praten we over raketten, en de technologische middelen die deze wapens juist weer moeten tegenhouden. Dat doen we met Patrick Bolder, analist bij HCSS en oprichter van Bolder Security-Technology-Space. Raketten van allerlei groottes behoren tot de belangrijkste wapens op het slagveld, overal ter wereld. Trump wil zich met een eigen, futuristisch project, beschermen tegen bedreigingen in de toekomst, maar de vraag is of hij de wereld daarmee veiliger, of niet juist onveiliger maakt. De raketten die Hamas inzet zijn vaak relatief eenvoudige projectielen, gebaseerd op oudere technologie. Ze hebben een beperkt bereik en precisie, maar worden in grote aantallen afgevuurd. Juist dat aantal maakt het voor verdedigingssystemen lastig om alles te onderscheppen. Hypersone raketten vormen een heel ander verhaal: ze bewegen met snelheden boven Mach 5 en kunnen hun koers tijdens de vlucht aanpassen, wat onderscheppen extreem ingewikkeld maakt. Deze wapens worden inmiddels getest en incidenteel ingezet door landen als Rusland en China. Het bekendste raketschild ter wereld is het Israëlische Iron Dome. Dit systeem bestaat uit radars die inkomende projectielen detecteren, gekoppeld aan lanceerinstallaties die onderscheppingsraketten afvuren. De software berekent in fracties van seconden of een raket gevaar oplevert voor bewoond gebied, en alleen dan wordt actie ondernomen. Iron Dome is niet onfeilbaar: grote aantallen raketten, drones of combinaties daarvan kunnen het systeem overbelasten. Drones, zoals de Iraanse Shahed, vormen een extra uitdaging omdat ze goedkoop zijn en in zwermen kunnen worden ingezet. Het onderscheppen daarvan met dure raketten levert een ongunstige kostenbalans op. Israël heeft een sterke infrastructuur voor raketverdediging, terwijl Oekraïne afhankelijker is van buitenlandse leveringen en minder gelaagd verdedigd is. Donald Trump wil met zijn ‘Golden Dome’ een wereldwijd raketschild opzetten dat bescherming moet bieden tegen intercontinentale ballistische raketten (ICBM’s) en hypersone wapens. Het plan omvat een budget van 175 miljard dollar en doet denken aan het ‘Star Wars’-project uit de jaren tachtig, waarbij de VS met satellieten en lasers vijandelijke raketten in een vroeg stadium wilde uitschakelen. Dat idee kwam destijds niet verder door technische beperkingen en hoge kosten. Het Golden Dome-plan mikt opnieuw op ruimtegebaseerde systemen, maar met modernere technologie. Satellietwapens bestaan in experimentele vorm, maar voor een wereldwijd dekkend schild zijn honderden tot duizenden satellieten nodig. Gast Patrick Bolder Video Youtube Links Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

TNO, Surf en het NFI werken momenteel samen aan GPT-NL, een eigen taalmodel van Nederlandse bodem. Daarmee willen ze een alternatief bieden voor de Amerikaanse AI-dominantie van partijen als OpenAI en Google. Te gast in deze Technoloog is Saskia Lensink, product manager van GPT-NL. De timing is niet slecht: steeds meer organisaties en overheden zoeken bewust naar Europese, privacyvriendelijke alternatieven. Sinds eind juni wordt het Nederlandse model getraind op Snellius, de nationale supercomputer. De eerste resultaten zijn nog pril, maar de ambitie is duidelijk: een model bouwen dat op allerlei plekken in de samenleving kan worden ingezet. De ontwikkeling van GPT-NL vergt scherpe keuzes. Tijdens de training moeten ontwerpkeuzes gemaakt worden over datasamenstelling, parameters en architectuur. Ook op het gebied van functies komt er steeds meer bij kijken. De grote spelers bieden inmiddels reasoning, agents en andere geavanceerde toepassingen. GPT-NL kiest er voorlopig voor om zich eerst te focussen op de kern van het model en basistaken te implementeren als samenvatten, versimpelen of schrijven. Opvallend is de recente samenwerking met mediapartijen, verenigd in NDP Nieuwsmedia. Daarmee kan GPT-NL Nederlandse journalistieke content gebruiken als trainingsdata. Die samenwerking biedt niet alleen een rijkere dataset, maar ook duidelijkheid over het eerlijk gebruik van trainingsdata. Leveranciers van data krijgen 50% van de licentie-opbrengsten van GPT-NL, al is het nog onduidelijk wié het model dan moeten gaan afnemen. De Rijksoverheid vormt een ideale launcing customer, maar op dit moment is er nog geen deal. De doelgroep is breed. Allerlei Nederlandse overheden zouden moeten warmlopen voor een model dat zich aan de AVG en AI-act houdt, maar in de praktijk blijkt AI-gebruik daar sterk gefragmenteerd. Het bedrijfsleven vertrouwt inmiddels stevig op Microsoft-oplossingen en de bijbehorende AI-producten. Toch denkt GPT-NL zich daartussen te kunnen positioneren, onder meer door openheid, transparantie en Europese gegevensbescherming centraal te stellen. Hoe gaat GPT-NL zich invechten tussen de reuzen van big tech? Gast Saskia Lensink Video Youtube Links Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beau-Anne Chilla is partner bij deeptech-investeerder Forward.One en vertelt in deze aflevering hoe haar team investeringskansen opspoort in de wereld van duurzame hardware-innovatie. Ze is dagelijks op zoek naar bedrijven met onderscheidend vermogen, waarbij de selectie niet alleen afhangt van technologie, maar ook van het team erachter. Van duizenden bedrijven blijft er maar een handvol over. Chilla neemt ons mee in hoe een investering tot stand komt, van eerste contact tot de ‘beauty-contest’ waarin je als investeerder moet opvallen om überhaupt te mogen instappen. Forward.One kiest bewust voor hardware-startups. Dat is ongebruikelijk in venture capital, want hardware is kapitaalintensief en lastig schaalbaar, is de gedachte altijd. Dat ligt gelukkig genuanceerder. Forward.One draagt niet alleen geld bij, maar ook inhoudelijke ondersteuning: hoe scherp je je product aan en hoe positioneer je je in de markt?. Ook beleidsontwikkelingen komen aan bod. De chaos in de VS biedt volgens Chilla nog altijd kansen voor Europa, zeker nu defensietechnologie weer acceptabel is geworden én men weer trots op het continent is. De verschillen tussen Amerika en Europa blijven groot, maar met een aantal stevige maatregelen zouden we de VS toch nog kunnen bijbenen. Gast Beau-Anne Chilla Video Youtube Links Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als AI-devices ooit écht succesvol willen worden, moet de interactie met deze apparaten radicaal anders dan wat we gewend zijn van schermen, toetsenborden en notificaties. Volgens Roel Vertegaal, hoogleraar mens-computer interactie aan de Radboud Universiteit, is realtime AI de sleutel. Niet alleen om sneller te reageren, maar om continu te meten wat jij als gebruiker verwacht – en vooral wat je níet verwacht. We bespreken verschillende AI-apparaten die zich in deze nieuwe categorie proberen te nestelen: de Humane AI Pin, de Rabbit R1 en de Plaud-device. Ze reageren traag, maken verkeerde aannames of zijn simpelweg te beperkt. Vertegaal laat zien hoe de onderliggende technologie en het ontwerpkader van veel van deze producten nog te veel denken in oude paradigma’s. Tegelijkertijd dringt de vraag zich op of we überhaupt een nieuw apparaat nodig hebben. De smartphone, gecombineerd met oortjes, een horloge of zelfs een bril, biedt al een rijk palet aan interfaces. Waarom dan een derde device toevoegen? En als we dat doen, waar moet het dan aan voldoen? Geen scherm, maar wél een camera? Hoe wek je vertrouwen op bij een apparaat dat geen visuele feedback geeft? We bespreken de bredere context: de pogingen van bedrijven als Humane en Rabbit, de rol van sociale acceptatie en de uitdagingen bij een device zonder scherm. En we werpen een blik vooruit: hoe ziet een interface eruit die niet meer als een computer werkt, maar als een verlengstuk van ons brein? Hoe kan een AI weten wanneer je overprikkeld raakt? En hoe zorg je dat je geen lopend privacy-lek wordt? Tot slot kijken we naar de samenwerking tussen OpenAI en Jony Ive, de ontwerper achter de iPhone. Zijn eerdere successen kwamen tot stand met precies de juiste combinatie van technologie en ontwerp. De grote vraag: is het nu opnieuw raak? Gast Roel Vertegaal Video Youtube Links Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rita Zijlstra is deze week te gast in De Technoloog. Ze schreef een boek over digitaal welzijn op de werkvloer. Ze stelt dat de manier waarop we werken, communiceren en ontspannen fundamenteel is veranderd sinds de opkomst van smartphones en laptops. Voor de generatie die vanaf het begin is opgegroeid met schermen op het werk — zoals dertigers van nu — kunnen die digitale hulpmiddelen ongemerkt een te zware wissel trekken op het brein en het welzijn. Waar vroeger het werk werd verricht met papier en post, en zelfs vóór 2010 nog nauwelijks smartphones op de werkvloer te vinden waren, is nu sprake van continue connectiviteit. Toch is er opvallend weinig aandacht voor digitaal welzijn in organisaties, in tegenstelling tot de aandacht die het onderwerp buiten werktijd wél krijgt. In het boek worden zowel de voordelen als nadelen van digitalisering benoemd. Sneller schakelen, efficiënter samenwerken en betere bereikbaarheid staan tegenover verhoogde stress, verminderde concentratie en een verhoogd risico op uitval. Rita legt uit hoe ons brein werkt in drie modi, waarbji schermen ons te vaak in de actieve modus houden, wat kan leiden tot vermoeidheid, prikkelbaarheid en slechtere prestaties. In het boek worden acht praktische tips gegeven om met digitale middelen om te gaan zonder jezelf uit te putten. Daarbij speelt de gehele leefstijl een rol: slaap, beweging en voeding beïnvloeden hoe goed je met digitale prikkels omgaat. Het is volgens Zijlstra mogelijk om een gezonde balans te vinden tussen technologie en werk, mits organisaties bewuster omgaan met digitale tools. Dat kan met simpele ingrepen zoals rustmomenten inbouwen, maar ook door leidinggevenden te trainen of dashboards voor digitaal welzijn te introduceren. Digitale detoxen mogen dan wat geitenwollensokkig klinken, maar kunnen wel degelijk helpen. Bijvoorbeeld door op gezette tijden bewust zonder telefoon te zijn — ook op het toilet. Voor leidinggevenden en bedrijven biedt het boek praktische handvatten. Zo kunnen zij bijvoorbeeld digicoaches inzetten, bestaande tools als Slack of Teams beter inrichten of nudging toepassen om pauzes te stimuleren. De vraag is of bedrijven hierin verder mogen gaan: is bemoeienis met het digitale welzijn van werknemers ethisch verantwoord, of juist noodzakelijk? Wetgeving zoals het ‘recht op onbereikbaarheid’, dat in Frankrijk al bestaat, zou daar mogelijk bij kunnen helpen. Ook in Nederland groeit de roep om structurele aandacht voor dit onderwerp. Gast Rita Zijlstra Video Youtube Links Het boek Digital Wellbeing @ Work Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol Rosanne Peters See omnystudio.com/listener for privacy information.

Avular wil in 2030 één miljoen robots hebben rondrijden en mikt op een plek in de wereldwijde top tien van robotica-bedrijven. Het Eindhovense bedrijf, gevestigd in het hart van de Brainport-regio, ontwikkelt robots, drones en autopilots. Die driedeling lijkt ambitieus, maar volgens Yuri Steinbuch, Chief Business Officer van Avular, is het juist nodig om de markt goed te bedienen. Avular wil bijdragen aan de opkomst van robotica op meerdere vlakken. Denk aan robots voor agrarisch gebruik, inspectiedrones of slimme transportsystemen. De toepassingen zijn divers, maar één gemeenschappelijk element is er wel: slimme besturing. Daarom ontwikkelt het bedrijf een eigen autopilot. Die maakt het mogelijk om ‘domme’ voertuigen – van wagentjes tot drones – zelfstandig te laten navigeren. De technologie is modulair opgebouwd en werkt deels op eigen software. Avular richt zich daarbij niet op de productie van eigen chips, maar benut wel de flexibiliteit om het systeem breed inzetbaar te maken. De echte uitdaging zit volgens Avular op meerdere fronten tegelijk. Hardware en software moeten naadloos samenwerken, terwijl tegelijkertijd nog niet alle technologie beschikbaar is om complexe taken volledig autonoom te laten uitvoeren. Vooral de betrouwbaarheid van zulke systemen vormt een barrière. Daarbij komt dat robotica steeds vaker in extreme situaties wordt ingezet, zoals in de landbouw, op zee of in industriële omgevingen. Dat vraagt om robuuste ontwerpen én slimmere software. Op de markt zijn er meerdere grote spelers, waaronder het Chinese DJI. Ook de pogingen van Elon Musk met de Tesla Optimus worden nauwlettend gevolgd, al is het nog maar de vraag of zijn robot ooit op grote schaal wordt ingezet. De belangrijkste markt op dit moment is die van defensie. In Oekraïne gaat de drone-ontwikkeling razendsnel, en veel bedrijven zien daar, niet geheel onterecht, groeikansen, zo ook Avular. Gast Yuri Steinbuch Video Youtube Links Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de Digital Services Act (DSA) staan nieuwe en strenge regels die gelden voor de online advertentiemarkt. Zo moet duidelijk zijn wie er achter een advertentie zit en moeten grote platforms zoals Facebook of YouTube een openbare database bijhouden van alle advertenties. Maar de online advertentiemarkt staat in de schaduw van Big Tech. Daardoor laat de handhaving van deze regels te wensen over. Volgens de DSA is de online advertentiemarkt namelijk een zeer groot onlineplatform, waardoor hier de strengste categorie aan regels opgaat. Het is een van de belangrijkste conclusies uit het onderzoek van onder andere Pieter Wolters, hoogleraar Burgerlijk Recht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Advertentienetwerken die advertenties tonen op websites en apps van derden, moeten dus ook beschouwd en behandeld worden als online platforms en zelfs VLOP's: Very Large Online Platforms. Het gaat dan om online diensten met meer dan 45 miljoen gebruikers per maand binnen de EU. Maar wat blijkt? Momenteel is nog geen van hen als zodanig aangewezen door de Europese Commissie. Gast Pieter Wolters Video Youtube Links De publicatie van het artikel Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sociale media zijn in de kern ontworpen voor één doel: het maximaliseren van commerciële waarde. Maar wat als we platformen zouden ontwerpen die niet draaien om advertentie-inkomsten, maar om publieke waarden en het dienen van een maatschappelijk doel? Vanuit die gedachte geven onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam richting met Civic Social Media. Het team onderzoekt hoe digitale platforms eruit kunnen zien die open, transparant, verantwoordelijk, soeverein en mensgericht zijn. Civic Social Media richt zich nadrukkelijk op gemeenschappen die behoefte hebben aan alternatieven voor bestaande platforms. Daarbij zijn inmiddels ontwerpprincipes én een roadmap geformuleerd die moeten helpen om die alternatieven ook daadwerkelijk te bouwen. Want een écht goed alternatief bouwen op Facebook, Instagram of X is zo makkelijk nog niet. Te gast in deze Technoloog (speciaal vanaf TNW!) is Esther Hammelburg, hoofddocent aan de HvA en directeur van het Society 5.0 festival. De aflevering gaat in op de bredere context: hoe gaan we om met de macht van (Amerikaanse) techbedrijven? Wat is de impact van nieuwe Europese wetgeving? En is het idee van publieke alternatieven voor sociale media eigenlijk nog wel realistisch, of is die slag al verloren? Mensen laten overstappen naar een nieuw en onbekend platform is een grote uitdaging, maar veel denkers en doeners hebben die strijd nog niet opgegeven. Gast Esther Hammelburg Video Geen video deze week, helaas! Links Het Society 5.0-festival De roadmap voor Civic Social Media Ontwerpen volgens Civic Social Media-richtlijnen De toolkit om zelf aan de slag te gaan Hosts Ben van der Burg & Daniël Mol Redactie Daniël Mol See omnystudio.com/listener for privacy information.